Płynny papier to taki, którego sprzedaż dużego pakietu akcji jest możliwa w dość krótkim czasie i nie powoduje znacznego spadku ceny. Jest to pojęcie dość subiektywne, ale można uznać, że płynny papier to taki, z którym związane są duże obroty.
Informacja poufna, manipulacja kursem
Informacja poufna to informacja dotycząca emitenta lub papieru wartościowego, która nie została przekazana do publicznej wiadomości, a która po ujawnieniu mogłaby w istotny sposób wpłynąć na cenę papieru wartościowego.
Manipulowanie kursem jest to sztuczne zawyżanie lub zaniżanie kursu papieru wartościowego w celu osiągnięcia jakiegoś celu, np. przejęcia spółki czy osiągnięcia zysku. Działanie takie jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ powoduje utratę zaufania przez inwestorów do całego rynku.
W ustawie Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi działania takie są ostro piętnowane i np. za sztuczne podwyższanie lub zaniżanie ceny papierów wartościowych grozi kara grzywny do 5.000.000 zł oraz kara więzienia do lat 3. Mimo ostrych kar pokusa szybkiego zarobku jest na tyle silna, że dość często zdarzają się sytuacje, gdy cena papieru gwałtownie zaczyna ulegać zmianie bez żadnych wyraźnych powodów. Sytuacja wyjaśnia się po kilku czy kilkunastu dniach, gdy spółka przekazuje ważną informację, która prawdopodobnie wcześniej przedostała się w sposób nielegalny do pewnej grupy inwestorów.
Krótka sprzedaż
Krótka sprzedaż to sprzedaż akcji, których nie posiadamy. Aby zawrzeć taką transakcję, należy najpierw pożyczyć papiery wartościowe za pośrednictwem biura maklerskiego. Pożyczone papiery inwestor musi zwrócić w określonym terminie, najczęściej odkupując je na giełdzie. Operacja tak jest opłacalna w przypadku spadku cen akcji danego waloru.
Transakcje pakietowe
Czasami zachodzi potrzeba nabycia bardzo dużego pakietu akcji. Oczywiście, można to zrobić w trakcie jednej lub kilku sesji, składając kilkadziesiąt, czasami kilkaset zleceń. Niestety, działanie takie jest czasochłonne i z reguły jego efektem jest znaczny wzrost kursu akcji. Rozwiązaniem powyższego problemu są transakcje pakietowe, czyli transakcje dużymi pakietami akcji. Regulacje giełdowe określają, jak duży musi być to pakiet i jaka może być cena transakcji pakietowej. W odróżnieniu od zwykłych transakcji giełdowych oferta kupna czy sprzedaży papierów wartościowych nie jest widziana przez wszystkich uczestników rynku, ale jedynie przez jedno biuro maklerskie, do którego została skierowana. Transakcje pakietowe są zwykle uzgadniane wcześniej pomiędzy inwestorami, natomiast na giełdzie następuje jedynie zawarcie transakcji, której skutkiem jest przeniesienie własności. Innym elementem różniącym transakcje pakietowe od zwykłych transakcji giełdowych jest w zasadzie dowolna data rozliczenia transakcji, ustalana przez strony transakcji.
Animator rynku i animator emitenta
Płynność papierów wartościowych, które mają małe obroty lub nie dochodzi do żadnej transakcji, może być poprawiana przez animatorów. Animator to biuro maklerskie będące członkiem giełdy, które za odpowiednią opłatą zobowiązuje się do podtrzymywania płynności poprzez wystawianie zarówno zleceń kupna, jak i sprzedaży. Oczywiście, limity cen w zleceniach muszą być różne, tj. w zleceniu sprzedaży wyższe, a w zleceniu kupna – niższe. Chodzi bowiem o to, aby uniemożliwić animatorowi składanie zleceń, które mogłyby być zrealizowane przez inne jego zlecenia. W przypadku systemu notowań jednolitych animator, jeżeli jest taka możliwość, powinien doprowadzić do wyznaczenia kursu transakcyjnego.
Istnieją dwa rodzaje animatorów: animator rynku i animator emitenta. Animator rynku podpisuje umowę o podtrzymywanie płynności z giełdą, natomiast animator emitenta ze spółką, której akcje będą przedmiotem animowania. W tym drugim przypadku biuro maklerskie otrzymuje od emitenta wynagrodzenie.
Giełda określa dla każdego animatora m.in.:
minimalną wielkość zlecenia;
w przypadku ofert rozbieżnych warunki, w których animator musi polepszyć wcześniej wprowadzone zlecenia celem wyznaczenia kursu równowagi;
czas reakcji na poprawienie zlecenia;